Trafik kazaları sonrasında meydana gelen ağır yaralanmalar, yalnızca tedavi giderleriyle sınırlı kalmayıp kazazedenin günlük yaşamını sürdürebilmesi için bakıcı desteği gerektirebilir. Özellikle kalıcı maluliyet durumlarında, kişinin temel ihtiyaçlarını karşılayabilmesi için üçüncü bir kişinin sürekli veya geçici yardımına ihtiyaç duyulabilir.
Bu durumda ortaya çıkan bakıcı giderleri, trafik kazasından doğan maddi zarar kapsamında talep edilebilen önemli bir tazminat kalemidir. Ancak bakıcı giderinin talep edilebilmesi ve doğru şekilde hesaplanabilmesi belirli hukuki ve teknik kriterlere bağlıdır.
Bu yazıda trafik kazalarında bakıcı giderinin ne olduğu, kimlerin talep edebileceği, hesaplama yöntemi ve sigorta şirketlerinin sorumluluğu ayrıntılı şekilde ele alınmaktadır.
Bakıcı Gideri Nedir?
Bakıcı gideri; trafik kazası sonucu yaralanan kişinin, günlük yaşam faaliyetlerini sürdürebilmesi için ihtiyaç duyduğu üçüncü kişi bakım hizmeti karşılığında doğan maddi zarardır.
Bu gider;
- Sürekli bakıcı ihtiyacı
- Geçici bakım süreci
- Evde bakım
- Profesyonel bakım hizmeti
şeklinde ortaya çıkabilir.
Bakıcı Gideri Hangi Durumlarda Talep Edilir?
Bakıcı gideri talep edilebilmesi için kazazedenin:
- Günlük yaşam aktivitelerini tek başına yerine getiremeyecek durumda olması
- Maluliyet oranının belirli bir seviyede bulunması
- Tıbbi raporla bakım ihtiyacının ortaya konulması
gerekmektedir.
Her yaralanma bakıcı gideri doğurmaz; bakım ihtiyacı somut olarak ispat edilmelidir.
Maluliyet Oranı Bakıcı Giderini Nasıl Etkiler?
Bakıcı giderinin hesaplanmasında en önemli unsurlardan biri maluliyet oranıdır.
Yüksek Oranlı Maluliyet
Ağır ve sürekli sakatlık durumlarında (örneğin felç, organ kaybı), kazazedenin sürekli bakıcıya ihtiyaç duyduğu kabul edilir.
Düşük Oranlı Maluliyet
Daha düşük oranlı sakatlıklarda, yalnızca iyileşme süresince geçici bakıcı gideri talep edilebilir.
Mahkemeler ve bilirkişiler, bakım ihtiyacını maluliyet raporu doğrultusunda değerlendirir.
Bakıcı Gideri Evde Aile Tarafından Karşılanırsa Talep Edilebilir Mi?
Evet. Uygulamada sıkça karşılaşılan yanlış inanışlardan biri, bakıcının mutlaka ücretli olması gerektiğidir.
Kazazedenin bakımı:
- Eşi
- Annesi
- Çocuğu
- Aile bireyleri
tarafından yapılmış olsa dahi, bu hizmet ekonomik bir değere sahiptir ve tazminat talep edilebilir.
Yargı uygulaması, aile bireylerinin bakım hizmetini ücretsiz vermiş olmasını tazminat hakkını ortadan kaldıran bir unsur olarak görmemektedir.
Bakıcı Gideri Nasıl Hesaplanır?
Bakıcı gideri hesaplanırken çeşitli kriterler dikkate alınır.
Hesaplamada Dikkate Alınan Unsurlar
- Maluliyet oranı
- Bakım süresi (geçici / sürekli)
- Kazazedenin yaşı
- Yaşam beklentisi
- Asgari ücret veya bakıcı ücreti
- Kusur oranı
Hesaplama genellikle aktüerya bilirkişisi tarafından yapılır.
Sürekli Bakıcı Gideri Hesabı
Kazazedenin yaşam boyu bakıcıya ihtiyaç duyması halinde, bakıcı gideri:
- Ortalama yaşam süresi
- Aylık bakıcı ücreti
- İskonto oranı
esas alınarak hesaplanır.
Bu hesaplama oldukça teknik olup, aktüerya yöntemleri uygulanır.
Geçici Bakıcı Gideri Hesabı
Tedavi ve iyileşme süresince bakıcı ihtiyacı doğmuşsa, bu süre için:
- Günlük veya aylık bakım bedeli
- Toplam iyileşme süresi
esas alınarak hesaplama yapılır.
Kusur Oranı Bakıcı Giderini Etkiler Mi?
Evet. Trafik kazalarında tazminat, kusur oranına göre belirlenir.
- Kazazede tam kusurluysa tazminat alamaz
- Kısmi kusurluysa, bakıcı gideri kusur oranı kadar azaltılır
Bu nedenle kusur oranı ve maluliyet oranı birlikte değerlendirilir.
Bakıcı Giderini Kim Karşılar?
Bakıcı gideri genellikle:
- Zorunlu trafik sigortası
- Kasko sigortası (varsa)
- Araç işleteni
tarafından karşılanır.
Zorunlu Trafik Sigortasının Sorumluluğu
Zorunlu trafik sigortası, kazaya sebep olan aracın üçüncü kişilere verdiği zararları teminat altına alır.
Bakıcı gideri, maddi zarar kapsamında değerlendirilir ve poliçe limiti dahilinde sigorta şirketinden talep edilebilir.
Sigorta Şirketine Başvuru Zorunlu Mudur?
Evet. Trafik kazasından doğan bakıcı gideri talebi için dava açmadan önce sigorta şirketine yazılı başvuru yapılması zorunludur.
Sigorta şirketi 15 gün içinde cevap vermez veya eksik ödeme yaparsa dava açılabilir.
Bakıcı Gideri İçin Hangi Belgeler Gereklidir?
Bakıcı gideri talep edilirken genellikle:
- Maluliyet raporu
- Sağlık kurulu raporu
- Bakım ihtiyacını gösteren belgeler
- Tedavi evrakları
- Kusur raporu
sunulmalıdır.
Profesyonel bakıcı varsa ödeme belgeleri de dosyaya eklenmelidir.
Bakıcı Gideri Tazminat Davasında Görevli Mahkeme
Görevli Mahkeme
Trafik kazasından doğan bakıcı gideri davalarında görevli mahkeme Asliye Hukuk Mahkemesidir.
Yetkili Mahkeme
- Kazanın meydana geldiği yer
- Davalının yerleşim yeri
mahkemeleri yetkilidir.
Zamanaşımı Süresi
Trafik kazasından doğan bakıcı gideri taleplerinde zamanaşımı süresi:
- 2 yıl (zararın öğrenilmesinden itibaren)
- Her hâlde 10 yıl (kaza tarihinden itibaren)
olarak uygulanır.
Ceza davası açılmışsa, ceza zamanaşımı süreleri dikkate alınabilir.
Yargı Uygulamasında Bakıcı Gideri
Mahkemeler, ağır maluliyet durumlarında bakıcı giderini zorunlu ve kaçınılmaz zarar olarak kabul etmektedir.
Aile bireylerinin ücretsiz bakım sağlaması, tazminat talebini ortadan kaldırmaz. Bu durum, ekonomik değer esasına göre değerlendirilir.
Trafik Kazalarında Bakıcı Gideriyle İlgili Sık Yapılan Hatalar
- Bakım ihtiyacının tıbbi raporla ispatlanmaması
- Sigorta başvurusu yapılmadan dava açılması
- Kusur oranının göz ardı edilmesi
- Zamanaşımı süresinin kaçırılması
Bu hatalar ciddi tazminat kaybına yol açabilir.
Bakıcı Gideri Maddi Zararın Önemli Bir Parçasıdır
Trafik kazalarında bakıcı gideri, kazazedenin yaşam kalitesini doğrudan etkileyen ve ciddi ekonomik yük oluşturan bir zarardır. Bu nedenle hukuken maddi tazminat kapsamında değerlendirilir.
Bakıcı giderinin doğru hesaplanabilmesi için maluliyet oranının net belirlenmesi, bakım ihtiyacının tıbbi belgelerle ortaya konulması ve sigorta sürecinin doğru yürütülmesi büyük önem taşır.