Trafik kazalarının önemli bir kısmı alkollü araç kullanımı nedeniyle meydana gelmektedir. Alkollü araç kullanmak hem idari hem de cezai yaptırımlara tabi olduğu gibi, sigorta hukuku bakımından da ciddi sonuçlar doğurur. Özellikle kazaya alkollü sürücünün sebep olması halinde, sigorta şirketinin yaptığı ödemeleri sürücüye geri istemesi gündeme gelir. Bu hukuki mekanizma rücu hakkı olarak adlandırılır.
Peki alkollü trafik kazasında sigorta şirketi hangi durumlarda sürücüye rücu eder? Her alkollü kazada rücu mümkün müdür? Bu yazıda alkollü trafik kazalarında rücu kavramı, şartları ve dava süreci ayrıntılı olarak açıklanmaktadır.
Rücu Nedir?
Rücu; bir kişinin, hukuken ödemek zorunda kaldığı bir bedeli, asıl sorumlu kişiden geri isteme hakkıdır.
Trafik kazalarında rücu genellikle şu şekilde işler:
- Sigorta şirketi, zarar gören üçüncü kişiye tazminat öder.
- Eğer poliçe şartları gereği sürücü kusurlu ve ağır ihlalli ise, sigorta şirketi ödediği bedeli sürücüden talep eder.
Alkollü Araç Kullanmanın Hukuki Sonuçları
Alkollü araç kullanmak:
- İdari para cezası
- Ehliyete el koyma
- Ceza davası
- Sigorta rücu riski
gibi sonuçlar doğurur.
Ancak sigorta rücusu açısından önemli olan husus, yalnızca alkol oranı değil, kazanın meydana gelmesinde alkolün etkili olup olmadığıdır.
Her Alkollü Kazada Sigorta Rücu Eder Mi?
Hayır. Bu konuda en önemli kriter şudur:
👉 Alkol, kazanın meydana gelmesinde etkili olmalıdır.
Eğer sürücü alkollü olsa bile kaza, tamamen başka bir sebeple meydana gelmişse (örneğin karşı tarafın tam kusuru varsa), sigorta şirketinin rücu hakkı doğmayabilir.
Mahkemeler bu noktada “illiyet bağı” aramaktadır.
Zorunlu Trafik Sigortasında Rücu
Zorunlu trafik sigortası, üçüncü kişilerin zararlarını teminat altına alır. Ancak poliçe genel şartlarına göre bazı hallerde sigorta şirketi, yaptığı ödemeyi sürücüye rücu edebilir.
Rücu Şartları
Sigorta şirketinin rücu edebilmesi için:
- Sürücünün alkollü olması
- Alkolün kazanın meydana gelmesinde etkili olması
- Sigorta şirketinin üçüncü kişiye ödeme yapmış olması
gerekir.
Kasko Sigortasında Rücu
Kasko sigortası ise araç sahibinin kendi zararını karşılar. Ancak poliçede genellikle:
- Alkollü araç kullanımı teminat dışı bırakılmıştır.
Bu durumda sigorta şirketi hasarı ödemez veya ödeme yaptıysa rücu edebilir.
Rücu Davası Nasıl Açılır?
Sigorta şirketi, zarar görene ödeme yaptıktan sonra sürücüye karşı:
- İcra takibi başlatabilir
- Rücu davası açabilir
Bu dava genellikle Asliye Hukuk Mahkemesi‘nde görülür.
Rücu Davasında İspat Yükü
Sigorta şirketi şu hususları ispatlamak zorundadır:
- Sürücünün alkollü olduğunu
- Alkol oranını
- Alkolün kazaya etkisini
- Yapılan ödeme miktarını
Özellikle alkol ile kaza arasında nedensellik bağının kurulması kritik öneme sahiptir.
Alkol Oranı Ne Olmalıdır?
Yasal sınırlar:
- Hususi araçlarda: 0.50 promil
- Ticari araçlarda: 0.20 promil
Bu sınırın üzerindeki değerler hukuka aykırılık oluşturur. Ancak rücu için tek başına promil yeterli değildir; kazaya etkisi araştırılır.
Ceza Mahkemesi Kararının Etkisi
Eğer sürücü hakkında:
- Taksirle yaralama
- Taksirle öldürme
suçundan ceza davası açılmışsa, ceza mahkemesinin kusur ve alkol değerlendirmesi hukuk davasını etkileyebilir.
Ancak hukuk hakimi bağımsız değerlendirme yapabilir.
Alkollü Trafik Kazasında Sürücünün Sorumluluğu
Rücu halinde sürücü:
- Ödenen tazminatı
- Faizini
- Yargılama giderlerini
ödemek zorunda kalabilir.
Bu tutarlar yüksek meblağlara ulaşabilir.
Sigorta Şirketinin Rücu Hakkı Sınırsız Mıdır?
Hayır. Sigorta şirketi yalnızca:
- Poliçe kapsamında yaptığı ödeme kadar
- Yasal faiz ile birlikte
rücu edebilir.
Ayrıca kusur oranı dikkate alınır.
Rücuya Karşı Savunma İmkânları
Sürücü şu savunmaları ileri sürebilir:
- Alkolün kazaya etkisi olmadığı
- Kusurun tamamen karşı tarafta olduğu
- Ödeme miktarının hatalı hesaplandığı
- Poliçe hükümlerinin yanlış uygulandığı
Bu nedenle rücu davaları teknik ve detaylı inceleme gerektirir.
Zamanaşımı Süresi
Sigorta şirketinin rücu taleplerinde genel zamanaşımı süresi:
- 2 yıl (öğrenme tarihinden itibaren)
- 10 yıl (olay tarihinden itibaren)
olarak uygulanabilir. Somut olaya göre değişiklik gösterebilir.
Yargı Uygulamasında Alkollü Rücu Davaları
Mahkemeler özellikle şu kriterlere dikkat eder:
- Promil oranı
- Kaza tespit tutanağı
- Bilirkişi raporu
- Alkolün refleks ve sürüş yeteneğine etkisi
Sadece alkollü olmak, otomatik olarak rücu sebebi sayılmaz; kazaya etkisi bilimsel olarak ortaya konmalıdır.
Alkollü Trafik Kazasında Maddi ve Manevi Sorumluluk
Sigorta rücusu dışında sürücü:
- Tazminat davaları
- Ceza sorumluluğu
- Ehliyet yaptırımları
ile de karşı karşıya kalabilir.
Bu nedenle alkollü araç kullanımı yalnızca idari bir risk değil, ciddi mali sonuçlar doğuran bir hukuki sorumluluktur.
Alkollü Kazada Rücu Her Zaman Otomatik Değildir
Alkollü trafik kazalarında sigorta şirketinin rücu hakkı bulunmaktadır; ancak bu hak otomatik ve sınırsız değildir. Alkol ile kaza arasında doğrudan nedensellik bağı kurulması gerekir.
Bu tür davalar teknik bilirkişi incelemesi gerektirdiğinden, rücu talepleriyle karşılaşan sürücülerin süreci dikkatle takip etmesi ve hukuki destek alması büyük önem taşır.