Trafik kazalarında zarar gören kişilerin korunması amacıyla oluşturulan Güvence Hesabı, zorunlu trafik sigortasının devreye giremediği bazı özel durumlarda mağdurun zararını karşılayan bir güvence mekanizmasıdır. Bu sistem, özellikle sigortasız araçların karıştığı kazalarda büyük önem taşır.
Ancak Güvence Hesabı her zararı karşılamaz. Belirli riziko türleri teminat altına alınmış olup, kapsam mevzuatla sınırlandırılmıştır. Bu yazıda Güvence Hesabı’nın teminat altına aldığı riziko türleri, kapsamı ve hukuki sınırları ayrıntılı şekilde ele alınmaktadır.
Riziko Nedir?
Sigorta hukukunda “riziko”, gerçekleşmesi halinde zarar doğuran ve sigorta teminatını harekete geçiren olaydır.
Güvence Hesabı bakımından riziko; zorunlu trafik sigortasının bulunmaması veya devreye girememesi nedeniyle zarar gören kişinin korunmasını gerektiren özel durumlardır.
Güvence Hesabının Hukuki Dayanağı
Güvence Hesabı, zorunlu mali sorumluluk sigortası sisteminin tamamlayıcı bir unsuru olarak düzenlenmiştir. Amaç, trafik kazası mağdurunun sigorta yokluğu nedeniyle zararsız kalmamasını sağlamaktır.
Bu kapsamda belirli riziko türleri teminat altına alınmıştır.
Güvence Hesabının Teminat Altına Aldığı Riziko Türleri
1️⃣ Sigortasız Araçların Sebep Olduğu Bedensel Zararlar
En temel riziko türü budur.
Eğer kazaya sebep olan araç:
- Zorunlu trafik sigortası yaptırmamışsa
ve kazada:
- Yaralanma
- Sürekli sakatlık (maluliyet)
- Ölüm
meydana gelmişse, Güvence Hesabı devreye girer.
Önemli Not
Bu kapsam genellikle bedensel zararlarla sınırlıdır. Her maddi zarar kalemi karşılanmaz.
2️⃣ Kimliği Belirsiz (Kaçan) Araçların Sebep Olduğu Zararlar
Kimi kazalarda kazaya sebep olan araç olay yerinden kaçabilir veya kimliği tespit edilemeyebilir.
Bu durumda:
- Zarar gören kişi sürücüyü veya aracı tespit edemese bile
- Bedensel zararlar bakımından Güvence Hesabı’na başvurabilir.
Ancak kazanın gerçekten kaçan araç nedeniyle meydana geldiği somut delillerle ispatlanmalıdır.
3️⃣ Sigorta Şirketinin İflası veya Ruhsatının İptali
Sigorta şirketinin:
- İflas etmesi
- Faaliyet ruhsatının iptal edilmesi
- Mali acze düşmesi
halinde mağdurun zararı yine Güvence Hesabı tarafından karşılanabilir.
Bu durumda, poliçe mevcut olsa bile ödeme yapılamıyorsa Güvence Hesabı devreye girer.
4️⃣ Çalınan veya Gasp Edilen Araçların Sebep Olduğu Zararlar
Belirli şartlar altında, çalınan veya gasp edilen araçların sebep olduğu bedensel zararlar da teminat kapsamına girebilir.
Ancak burada şu hususlar önemlidir:
- Araç sahibinin kusuru bulunmamalıdır.
- Çalınma/gasp olayı resmi olarak belgelenmelidir.
Aksi halde sorumluluk araç sahibine yöneltilebilir.
5️⃣ Zorunlu Sigorta Poliçesinin Geçersiz Olduğu Haller
Bazı durumlarda sigorta poliçesi:
- Sahte olabilir
- Hukuken geçersiz olabilir
- Yetkisiz kişi tarafından düzenlenmiş olabilir
Bu tür durumlarda mağdurun korunması amacıyla Güvence Hesabı devreye girebilir.
Güvence Hesabının Kapsam Dışı Bıraktığı Zararlar
Her zarar kalemi teminat kapsamında değildir.
Genellikle kapsam dışı olanlar:
- Araç hasarları (her durumda değil)
- Manevi tazminat
- Sigorta poliçe limitini aşan kısım
- İşletenin kendi zararı
Bu nedenle başvuru öncesinde zarar türü dikkatle değerlendirilmelidir.
Bedensel Zarar Kapsamında Neler Karşılanır?
Ölüm Halinde
- Destekten yoksun kalma tazminatı
- Cenaze giderleri
Sürekli Sakatlık
- Maluliyet oranına göre hesaplanan sürekli iş göremezlik tazminatı
Geçici İş Göremezlik
- Tedavi süresince gelir kaybı
Tedavi Giderleri
- Hastane masrafları
- İlaç giderleri
- Rehabilitasyon giderleri
Bu kalemler poliçe limiti dahilinde karşılanır.
Kusur Oranı Teminatı Etkiler mi?
Evet.
- Zarar gören tam kusurluysa ödeme yapılmaz.
- Kısmi kusur varsa ödeme kusur oranına göre azaltılır.
Kusur tespiti genellikle bilirkişi raporuyla yapılır.
Güvence Hesabı Limitleri
Ödemeler, zorunlu trafik sigortasının o yıl için belirlenen teminat limitleri ile sınırlıdır.
Bu limitler:
- Kişi başına
- Kaza başına
olarak belirlenir ve her yıl güncellenir.
Güvence Hesabı Ödeme Süreci
- Başvuru yapılır.
- Belgeler incelenir.
- Zarar hesaplanır.
- Kusur oranı değerlendirilir.
- Poliçe limiti uygulanır.
- Ödeme yapılır.
Eksik belge olması halinde süreç uzayabilir.
Güvence Hesabı Ödeme Sonrası Rücu
Güvence Hesabı ödeme yaptıktan sonra:
- Sigortasız araç işletenine
- Sürücüye
ödediği tutarı rücu edebilir.
Bu nedenle sistem mağduru korurken, sorumluyu da mali yük altına sokar.
Zamanaşımı Süresi
Güvence Hesabı’na başvuru için genel süre:
- 2 yıl (zararın öğrenilmesinden itibaren)
- 10 yıl (kaza tarihinden itibaren)
Ceza davası varsa farklı süreler uygulanabilir.
Yargı Uygulamasında Eğilim
Mahkemeler Güvence Hesabı’nı mağdur koruma amacıyla yorumlamakta, özellikle bedensel zararlar bakımından geniş değerlendirme yapmaktadır.
Ancak:
- Limit aşımı
- Manevi zarar
- Maddi hasar
konularında mevzuat sınırları dikkate alınmaktadır.
Güvence Hesabı Sınırlı Ama Hayati Bir Teminattır
Güvence Hesabı, zorunlu trafik sigortasının devreye giremediği özel durumlarda mağdurun zararını karşılayan önemli bir güvence mekanizmasıdır. Ancak teminat kapsamı sınırlıdır ve her zarar kalemi bu kapsama girmez.
Başvuru öncesinde riziko türünün doğru belirlenmesi, zarar kalemlerinin mevzuata uygun şekilde talep edilmesi ve zamanaşımı sürelerinin kaçırılmaması büyük önem taşır.