Trafikte meydana gelen kazalarda sorumluluğun belirlenmesi çoğu zaman karmaşık olabilir. Ancak araç çalınmış veya gasp edilmişse, hukuki durum daha da hassas bir hal alır. Özellikle şu sorular sıkça gündeme gelir:
- Çalınan araç kazaya karışırsa kim sorumlu olur?
- Araç sahibi tazminat ödemek zorunda kalır mı?
- Sigorta şirketi ödeme yapar mı?
- Güvence Hesabı devreye girer mi?
Bu yazıda çalınan veya gasp edilen araçların trafik kazasına karışması halinde doğan hukuki ve sigorta sorumluluğu ayrıntılı şekilde ele alınmaktadır.
Çalınan Araçta “İşleten” Kavramı
Karayolları Trafik Kanunu’na göre işleten, aracı fiilen işleten ve ekonomik riskini taşıyan kişidir. Kural olarak araç sahibi işleten sayılır.
Ancak araç çalınmış veya gasp edilmişse durum değişebilir.
Çalınan Araçta Araç Sahibinin Sorumluluğu
Genel kural şudur:
👉 Araç çalınmış ve araç sahibinin kusuru yoksa, araç sahibi sorumlu tutulmayabilir.
Ancak burada önemli olan husus, araç sahibinin:
- Aracı koruma yükümlülüğünü yerine getirip getirmediği
- İhmal veya kusurunun bulunup bulunmadığı
dır.
Araç Sahibinin Kusurlu Sayılabileceği Haller
Şu durumlarda araç sahibi sorumlu tutulabilir:
- Anahtarı araç üzerinde bırakmak
- Aracı açık şekilde park etmek
- Güvenlik önlemi almamak
- Çalınma riskine rağmen tedbir almamak
Mahkeme, somut olayda ihmal olup olmadığını değerlendirir.
Araç Gasp Edilmişse
Gasp, cebir veya tehdit yoluyla aracın zorla alınmasıdır. Bu durumda araç sahibinin kusuru genellikle bulunmaz.
Eğer gasp olayı:
- Gerçek ve ispatlanabilir ise
- Kolluk tutanakları mevcutsa
araç sahibinin sorumluluğu doğmayabilir.
Zorunlu Trafik Sigortasının Rolü
Zorunlu trafik sigortası, üçüncü kişilerin zararlarını koruma amacı taşır.
Çalınan araç kazaya sebep olmuşsa:
- Sigorta şirketi zarar görene ödeme yapabilir.
- Ancak daha sonra sorumlu kişilere rücu edebilir.
Sigorta Şirketi Kime Rücu Eder?
Sigorta şirketi genellikle:
- Aracı çalan kişiye
- Eğer kusur varsa araç sahibine
rücu eder.
Ancak uygulamada çalan kişiye ulaşmak çoğu zaman mümkün olmadığından, ihtilaf araç sahibi üzerinde yoğunlaşır.
Güvence Hesabı Devreye Girer mi?
Eğer araç:
- Sigortasız ise
- Sigorta ödeme yapmıyorsa
zarar gören kişi Güvence Hesabı’na başvurabilir.
Güvence Hesabı ödeme yaptıktan sonra sorumlulara rücu eder.
Çalınan Araçta Kusur Değerlendirmesi
Mahkeme şu hususları inceler:
- Araç gerçekten çalınmış mı?
- Araç sahibinin ihmali var mı?
- Çalınma ile kaza arasında zaman bağlantısı var mı?
- Araç sahibinin gerekli önlemleri alıp almadığı
Bu değerlendirme sonucunda sorumluluk belirlenir.
Araç Sahibinin Hiç Sorumlu Olmadığı Haller
Şu şartlar birlikte gerçekleşirse araç sahibi sorumlu tutulmayabilir:
- Araç gerçek anlamda çalınmış veya gasp edilmiş
- Araç sahibinin kusuru bulunmuyor
- Araç üzerinde kontrol tamamen kaybedilmiş
Bu durumda işleten sıfatı çalan kişiye geçebilir.
Kasko Sigortasında Durum
Kasko poliçeleri genellikle:
- Çalınma
- Gasp
- Hırsızlık
risklerini teminat altına alır.
Ancak kazaya bağlı üçüncü kişi zararları zorunlu trafik sigortası kapsamındadır.
Ceza Sorumluluğu
Çalan kişi hakkında:
- Hırsızlık
- Gasp
- Taksirle yaralama
- Taksirle öldürme
suçları gündeme gelebilir.
Ceza mahkemesinin kararı hukuk davasını etkileyebilir.
Tazminat Hesaplaması
Çalınan araç kazaya sebep olmuşsa ve zarar doğmuşsa:
- Bedensel zararlar
- Sürekli maluliyet
- Ölüm halinde destekten yoksun kalma
- Manevi tazminat
hesaplanır.
Bu hesaplamalar bilirkişi ve aktüerya uzmanları tarafından yapılır.
Zamanaşımı Süresi
Trafik kazalarından doğan tazminat taleplerinde genel zamanaşımı:
- 2 yıl (zararın öğrenilmesinden itibaren)
- 10 yıl (kaza tarihinden itibaren)
şeklindedir.
Ceza davası varsa daha uzun süreler uygulanabilir.
Çalınan Araçta İspat Yükü
Araç sahibi, çalınma olayını:
- Polis tutanağı
- Savcılık kaydı
- Kamera görüntüsü
- Tanık beyanı
ile ispatlamak zorundadır.
İspat edilemeyen çalınma iddiası kabul görmeyebilir.
Yargı Uygulamasında Eğilim
Mahkemeler, çalınan araç olaylarında:
- Araç sahibinin ihmalini
- Güvenlik önlemlerini
- Çalınma şekli ve zamanını
ayrıntılı şekilde incelemektedir.
Araç sahibinin kusuru yoksa sorumluluğu kaldırılabilir.
Örnek Senaryo
- Araç sahibi anahtarı üzerinde bırakıyor.
- Araç çalınıyor ve kazaya karışıyor.
Bu durumda mahkeme araç sahibini kusurlu sayabilir.
Ancak:
- Araç zorla gasp edilmiş
- Araç sahibinin müdahale imkânı yok
ise sorumluluk doğmayabilir.
Her Çalınan Araç Kazasında Araç Sahibi Sorumlu Değildir
Çalınan veya gasp edilen araçların trafik kazasına karışması halinde sorumluluk otomatik olarak araç sahibine yüklenmez. Araç sahibinin kusuru ve ihmali araştırılır.
Sigorta şirketi ve Güvence Hesabı mağduru korur; ancak ödeme sonrası sorumlulara rücu edilir.
Bu tür davalar teknik ve detaylı inceleme gerektirdiğinden, sürecin dikkatle yürütülmesi büyük önem taşır.