Trafik kazaları, ani ve beklenmedik şekilde can kayıplarına yol açarak hem hukuki hem de ekonomik açıdan ağır sonuçlar doğurur. Özellikle tek taraflı ölümlü trafik kazaları, kusurun çoğu zaman hayatını kaybeden sürücüye atfedildiği ve bu nedenle tazminat hakkı olup olmadığı konusunda tereddütler yaşanan kazalardır.
Uygulamada sıkça karşılaşılan yanlış inanışlardan biri, tek taraflı kazalarda hiçbir şekilde tazminat alınamayacağıdır. Oysa hukuki ve sigorta mevzuatı çerçevesinde, ölen kişinin yakınlarının belirli şartlar altında tazminat talep etmesi mümkündür.
Bu yazıda tek taraflı ölümlü trafik kazalarının ne olduğu, kimlerin tazminat talep edebileceği, sigorta şirketlerinin sorumluluğu ve dava süreci ayrıntılı şekilde ele alınmaktadır.
Tek Taraflı Ölümlü Trafik Kazası Nedir?
Tek taraflı ölümlü trafik kazası; kazaya yalnızca tek bir aracın karıştığı ve bu kazada sürücünün veya araçta bulunan kişinin hayatını kaybettiği kazalardır.
Bu kazalar genellikle:
- Araç hakimiyetinin kaybedilmesi
- Yoldan çıkma
- Sabit bir cisme çarpma
- Devrilme
şeklinde meydana gelir.
Tek Taraflı Kazalarda Kusur Kime Aittir?
Tek taraflı kazalarda kural olarak kusur sürücüye atfedilir. Ancak kusurun sürücüye ait olması, her durumda tazminat talep edilemeyeceği anlamına gelmez.
Tazminat hakkı, kusurdan bağımsız olarak sigorta teminatları çerçevesinde değerlendirilir.
Tek Taraflı Ölümlü Trafik Kazasında Tazminat Alınabilir Mi?
Evet. Tek taraflı ölümlü trafik kazalarında, ölen kişinin yakınları belirli şartlar altında tazminat alabilir.
Özellikle:
- Zorunlu trafik sigortası
- Ferdi kaza sigortası
- Hayat sigortası
kapsamında tazminat talepleri mümkündür.
Kimler Tazminat Talep Edebilir?
Tek taraflı ölümlü kazalarda tazminat talep edebilecek kişiler, ölen kişinin destek sağladığı yakınlarıdır.
Destekten Yoksun Kalan Kişiler
Başlıca tazminat talep edebilecek kişiler şunlardır:
- Eş
- Çocuklar
- Anne ve baba
- Ölen kişinin fiilen baktığı diğer kişiler
Bu kişiler, destekten yoksun kalma tazminatı talep edebilir.
Destekten Yoksun Kalma Tazminatı Nedir?
Destekten yoksun kalma tazminatı; trafik kazasında hayatını kaybeden kişinin, yaşasaydı yakınlarına sağlayacağı maddi desteğin ölüm nedeniyle ortadan kalkması sebebiyle ödenen tazminattır.
Bu tazminat, ölen kişinin kusurlu olması halinde dahi talep edilebilir.
Tek Taraflı Kazada Zorunlu Trafik Sigortasının Sorumluluğu
Zorunlu trafik sigortası, kazaya sebep olan aracın üçüncü kişilere verdiği zararları teminat altına alır.
Ölen Sürücü Trafik Sigortasından Yararlanabilir Mi?
Hayır. Zorunlu trafik sigortası, sürücünün kendi zararını karşılamaz. Ancak ölen sürücünün yakınları, üçüncü kişi sayıldığından dolayı trafik sigortasından tazminat talep edebilir.
Bu husus uygulamada sıkça yanlış anlaşılmaktadır.
Yolcu Olarak Ölen Kişiler Bakımından Durum
Tek taraflı kazada araçta yolcu olarak bulunan kişi hayatını kaybetmişse, kusur değerlendirmesi yolcuya yüklenemez.
Bu durumda:
- Zorunlu trafik sigortası
- Sigorta teminatları
tam olarak devreye girer ve yakınlar tazminat talep edebilir.
Ferdi Kaza Sigortası ve Hayat Sigortası
Tek taraflı ölümlü kazalarda, sigorta teminatı yalnızca trafik sigortasıyla sınırlı değildir.
Ferdi Kaza Sigortası
Araçta ferdi kaza sigortası bulunuyorsa, ölen kişinin yakınları bu sigortadan ayrıca tazminat alabilir. Bu tazminat, kusurdan bağımsızdır.
Hayat Sigortası
Ölen kişinin hayat sigortası varsa, poliçede belirtilen lehdarlar sigorta bedelini talep edebilir. Trafik kazasının tek taraflı olması bu hakkı ortadan kaldırmaz.
Tek Taraflı Ölümlü Kazalarda Manevi Tazminat
Manevi tazminat, trafik kazasında yakınını kaybeden kişilerin yaşadığı acı, elem ve ızdırabın bir nebze giderilmesi amacıyla talep edilir.
Manevi Tazminat Kimden Talep Edilir?
Tek taraflı kazalarda manevi tazminat genellikle:
- Araç işleteninden
- Araç malikinden
talep edilir. Sigorta şirketleri manevi tazminattan sorumlu değildir.
Tazminat Hesaplaması Nasıl Yapılır?
Destekten yoksun kalma tazminatı hesaplanırken:
- Ölen kişinin yaşı
- Gelir durumu
- Destek süresi
- Yakınların yaşı ve durumu
- Kusur oranı
dikkate alınır.
Hesaplama genellikle bilirkişi raporu ile yapılır.
Tazminat Davası Açma Süresi (Zamanaşımı)
Tek taraflı ölümlü trafik kazalarından doğan tazminat taleplerinde zamanaşımı süresi kural olarak:
- 2 yıl (zararın ve sorumlunun öğrenilmesinden itibaren)
- Her hâlde 10 yıl (kaza tarihinden itibaren)
olarak uygulanır.
Ceza davası varsa, ceza zamanaşımı süreleri dikkate alınabilir.
Sigorta Şirketine Başvuru Zorunlu Mudur?
Evet. Trafik kazalarından doğan tazminat taleplerinde dava açmadan önce sigorta şirketine yazılı başvuru yapılması zorunludur.
Sigorta şirketi 15 gün içinde ödeme yapmaz veya eksik ödeme yaparsa dava açılabilir.
Görevli ve Yetkili Mahkeme
Görevli Mahkeme
Tek taraflı ölümlü trafik kazalarından doğan tazminat davalarında görevli mahkeme Asliye Hukuk Mahkemesidir.
Yetkili Mahkeme
- Kazanın meydana geldiği yer
- Davalının yerleşim yeri
mahkemeleri yetkilidir.
Tek Taraflı Ölümlü Trafik Kazalarında Sık Yapılan Hatalar
- “Tek taraflı olduğu için tazminat alınamaz” düşüncesi
- Sigorta başvurusu yapılmadan dava açılması
- Zamanaşımı süresinin kaçırılması
- Yanlış sigorta türüne başvurulması
Bu hatalar, ciddi hak kayıplarına yol açabilir.
Yargı Uygulamasında Tek Taraflı Ölümlü Kazalar
Mahkemeler, tek taraflı kazalarda destekten yoksun kalanların üçüncü kişi olduğunu kabul etmekte ve sigorta şirketlerinin sorumluluğunu bu çerçevede değerlendirmektedir.
Ölen sürücünün kusurlu olması, yakınların tazminat hakkını ortadan kaldırmamaktadır.
Tek Taraflı Kazalarda Tazminat Hakkı Vardır
Tek taraflı ölümlü trafik kazalarında tazminat alınamayacağı yönündeki yaygın inanış doğru değildir. Ölen kişinin yakınları, hem sigorta şirketlerinden hem de sorumlulardan destekten yoksun kalma ve manevi tazminat talep edebilir.
Ancak bu sürecin sigorta hukuku ve tazminat hukuku bakımından teknik detaylar içermesi nedeniyle, zamanında ve doğru adımların atılması büyük önem taşır.