Trafik kazaları yalnızca maddi hasarla sınırlı kalmayıp, çoğu zaman yaralanmalara ve kalıcı sağlık sorunlarına yol açmaktadır. Yaralanmalı trafik kazalarında tazminat miktarının belirlenmesinde en kritik unsur maluliyet oranıdır. Bu oran ise resmi ve bilimsel kriterlere göre düzenlenen maluliyet raporu ile belirlenir.
Maluliyet raporu, kazazedenin çalışma gücünde meydana gelen kaybı ortaya koyar ve tazminat hesabının temelini oluşturur. Bu yazıda trafik kazalarında maluliyet raporunun ne olduğu, nasıl alındığı, hangi kurumların rapor verdiği ve tazminat hesabına etkisi ayrıntılı şekilde ele alınmaktadır.
Maluliyet Nedir?
Maluliyet, bir kişinin geçirdiği kaza veya hastalık sonucunda bedensel veya ruhsal çalışma gücünde kalıcı kayıp meydana gelmesi durumudur.
Trafik kazaları sonrasında oluşan:
- Organ kayıpları
- Hareket kısıtlılıkları
- Sinir hasarları
- Kalıcı ağrılar
- Psikiyatrik etkiler
maluliyet kapsamında değerlendirilebilir.
Maluliyet Raporu Nedir?
Maluliyet raporu, kazazedenin sağlık durumunu inceleyerek kalıcı sakatlık oranını belirleyen resmi ve tıbbi bir rapordur.
Bu raporda:
- Yaralanmanın niteliği
- Kalıcılığı
- Çalışma gücüne etkisi
- Yüzde olarak maluliyet oranı
belirtilir.
Tazminat hesabı bu oran üzerinden yapılır.
Trafik Kazalarında Maluliyet Oranı Neden Önemlidir?
Tazminat miktarı, doğrudan maluliyet oranına bağlıdır.
Maluliyet oranı ne kadar yüksekse:
- Sürekli iş göremezlik tazminatı
- Kazanç kaybı
- Sigorta ödemeleri
o ölçüde artar.
Bu nedenle doğru ve bilimsel bir maluliyet raporu alınması büyük önem taşır.
Maluliyet Raporu Ne Zaman Alınır?
Maluliyet raporu genellikle:
- Tedavi süreci tamamlandıktan
- Sağlık durumunun stabil hale geldiği anlaşıldıktan sonra
alınır.
Çünkü kalıcı hasarın net olarak belirlenebilmesi için iyileşme sürecinin tamamlanmış olması gerekir.
Maluliyet Raporunu Hangi Kurumlar Verir?
Trafik kazalarına ilişkin maluliyet raporları genellikle:
- Üniversite hastaneleri
- Eğitim ve araştırma hastaneleri
- Adli Tıp Kurumu
- SGK sağlık kurulları
tarafından düzenlenir.
Mahkeme aşamasında çoğu zaman Adli Tıp Kurumu veya bilirkişi heyeti tarafından değerlendirme yapılır.
Maluliyet Oranı Nasıl Belirlenir?
Maluliyet oranı, yürürlükteki mevzuat ve cetvellere göre belirlenir.
Kullanılan Ölçütler
Maluliyet oranı belirlenirken:
- Yaralanmanın türü
- Organ kaybı oranı
- Hareket kısıtlılığı
- Mesleki durum
- Yaş
gibi faktörler dikkate alınır.
Oran yüzde (%) olarak ifade edilir.
Sürekli ve Geçici İş Göremezlik Arasındaki Fark
Trafik kazalarında iki tür zarar söz konusu olabilir:
Geçici İş Göremezlik
Kişinin tedavi süresince çalışamaması nedeniyle uğradığı gelir kaybıdır.
Sürekli İş Göremezlik
Kalıcı sakatlık nedeniyle çalışma gücünün kalıcı olarak azalmasıdır. Maluliyet oranı bu aşamada belirlenir.
Maluliyet Raporuna İtiraz Edilebilir Mi?
Evet. Maluliyet raporuna itiraz mümkündür.
Raporun Yetersiz veya Hatalı Olması
Eğer rapor:
- Eksik değerlendirme içeriyorsa
- Tıbbi bulgulara aykırıysa
- Oran hatalı hesaplandıysa
itiraz edilebilir.
Mahkeme, yeni bir bilirkişi heyetinden rapor alabilir.
Tazminat Hesabı Nasıl Yapılır?
Tazminat hesabında temel unsurlar şunlardır:
- Maluliyet oranı
- Kazazedenin yaşı
- Gelir durumu
- Kusur oranı
- Aktif ve pasif çalışma süresi
Hesaplama genellikle aktüerya bilirkişisi tarafından yapılır.
Kusur Oranının Tazminata Etkisi
Maluliyet oranı kadar önemli bir diğer unsur da kusur oranıdır.
Kazazede:
- Tam kusurluysa tazminat alamaz
- Kısmi kusurluysa, tazminat kusur oranı kadar azaltılır
Bu nedenle kusur ve maluliyet oranları birlikte değerlendirilir.
Sigorta Şirketinin Rolü
Trafik kazalarında maluliyet tazminatı genellikle:
- Zorunlu trafik sigortası
- Kasko poliçesi (varsa)
kapsamında talep edilir.
Sigorta şirketine başvuru yapılmadan dava açılması mümkün değildir.
Maluliyet Raporu Olmadan Tazminat Alınabilir Mi?
Kalıcı sakatlık söz konusuysa, maluliyet raporu olmadan sağlıklı bir tazminat hesabı yapılamaz.
Ancak yalnızca:
- Geçici iş göremezlik
- Tedavi giderleri
talep ediliyorsa maluliyet oranı gerekmeyebilir.
Trafik Kazası Tazminat Davasında Görevli Mahkeme
Görevli Mahkeme
Trafik kazalarından doğan tazminat davalarında görevli mahkeme Asliye Hukuk Mahkemesidir.
Yetkili Mahkeme
- Kazanın meydana geldiği yer
- Davalının yerleşim yeri
mahkemeleri yetkilidir.
Zamanaşımı Süresi
Trafik kazalarından doğan tazminat taleplerinde zamanaşımı süresi:
- 2 yıl (zararın öğrenilmesinden itibaren)
- Her hâlde 10 yıl
olarak uygulanır.
Ceza davası varsa, ceza zamanaşımı süreleri dikkate alınabilir.
Maluliyet Raporu Davayı Ne Kadar Etkiler?
Maluliyet oranındaki küçük bir fark bile tazminat miktarında ciddi değişikliklere yol açabilir. Örneğin:
- %5 maluliyet ile
- %25 maluliyet
arasında tazminat bakımından büyük fark bulunur.
Bu nedenle raporun doğru hazırlanması hayati öneme sahiptir.
Trafik Kazalarında Sık Yapılan Hatalar
- Erken dönemde maluliyet oranı alınması
- Eksik sağlık raporu sunulması
- Sigorta başvurusu yapılmadan dava açılması
- Kusur ve maluliyetin karıştırılması
Bu hatalar tazminat kaybına yol açabilir.
Yargı Uygulamasında Maluliyet Raporu
Mahkemeler, maluliyet raporlarını ayrıntılı şekilde incelemekte ve çelişki bulunması halinde yeni bilirkişi incelemesi yaptırmaktadır.
Özellikle kalıcı sakatlık oranı konusunda Adli Tıp Kurumu raporları belirleyici olmaktadır.
Maluliyet Raporu Tazminatın Temelidir
Trafik kazalarında maluliyet raporu, tazminat hesabının temelini oluşturan en önemli belgedir. Doğru oran belirlenmeden adil bir tazminat hesaplaması yapılamaz.
Bu nedenle rapor sürecinin dikkatle takip edilmesi, eksik veya hatalı raporlara zamanında itiraz edilmesi ve hukuki sürecin uzmanlıkla yürütülmesi büyük önem taşır.