Ücret alacağı davası, işçi ile işveren arasında en sık karşılaşılan uyuşmazlık türlerinden biridir. İşçinin emeğinin karşılığı olan ücret, iş hukukunun temelini oluşturur ve zamanında, eksiksiz ve tam olarak ödenmesi zorunludur. Buna rağmen uygulamada ücretlerin geç ödenmesi, eksik yatırılması ya da hiç ödenmemesi gibi durumlar sıkça yaşanmaktadır.
Bu gibi hallerde işçi, yasal haklarını kullanarak ücret alacağı davası açabilir. Bu yazıda ücret alacağı davasının ne olduğu, hangi şartlarda açılabileceği, ispatı, zamanaşımı ve yargı uygulamaları ayrıntılı şekilde ele alınmaktadır.
Ücret Alacağı Nedir?
Ücret; işçinin, iş görme ediminin karşılığı olarak işverenden aldığı paradır. Ücret sadece çıplak maaştan ibaret olmayıp, iş sözleşmesi veya işyeri uygulaması gereği ödenmesi gereken tüm parasal hakları kapsar.
Ücret alacağı kapsamında değerlendirilen başlıca ödemeler şunlardır:
- Aylık maaş
- Fazla mesai ücretleri
- Hafta tatili ücreti
- Ulusal bayram ve genel tatil ücretleri
- Prim ve ikramiyeler (şartları varsa)
Ücret Alacağı Davası Nedir?
Ücret alacağı davası; işçinin, işverence ödenmeyen veya eksik ödenen ücretlerini talep etmek amacıyla açtığı işçilik alacağı davasıdır. Bu dava, iş sözleşmesi devam ederken açılabileceği gibi, iş sözleşmesi sona erdikten sonra da açılabilir.
Ücret alacağı davası, çoğu zaman arabuluculuk süreci sonrasında açılmaktadır.
Ücret Alacağı Davası Hangi Şartlarda Açılır?
Ücret alacağı davası açılabilmesi için bazı şartların varlığı gerekir.
Geçerli Bir İş Sözleşmesi
İşçi ile işveren arasında fiili veya yazılı bir iş ilişkisinin bulunması gerekir. Yazılı sözleşme olmasa dahi fiili çalışma ücret alacağı talebi için yeterlidir.
Ücretin Ödenmemiş veya Eksik Ödenmiş Olması
İşverenin, işçinin ücretini hiç ödememesi ya da eksik ödemesi durumunda ücret alacağı davası açılabilir.
Ücret Ne Zaman Ödenmelidir?
Ücret, kural olarak en geç ayda bir ödenmelidir. İş sözleşmesi veya toplu iş sözleşmesi ile ödeme süresi kısaltılabilir ancak uzatılamaz.
Ücretin süresinde ödenmemesi, işçiye sadece dava hakkı değil, aynı zamanda haklı fesih hakkı da tanıyabilir.
Ücret Alacağı Davasında Arabuluculuk Zorunlu Mudur?
Ücret alacağı davaları, zorunlu arabuluculuk kapsamındadır. İşçi, dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorundadır.
Arabuluculuk sürecinde anlaşma sağlanamazsa, son tutanakla birlikte dava açılabilir.
Ücret Alacağı Davasında İspat Yükü
Ücret alacağı davalarında ispat büyük önem taşır.
Ücretin Ödendiğini Kim İspatlar?
Kural olarak ücretin ödendiğini işveren ispatlamak zorundadır. İşçi, ücret alacağını talep ettiğinde, işveren ödediğini iddia ediyorsa bunu belgeyle kanıtlamalıdır.
Ücret Alacağı Davasında Kullanılan Deliller
Yazılı Deliller
- Maaş bordroları
- Banka kayıtları
- Ücret hesap pusulaları
- İş sözleşmesi
Tanık Beyanları
Yazılı belge bulunmayan hallerde, işyerinde birlikte çalışan tanıkların beyanları ücretin miktarı ve ödenip ödenmediği konusunda delil olarak kullanılabilir.
Bordro İmzalıysa Ücret Alacağı Talep Edilebilir Mi?
İşçinin imzasını taşıyan bordro, kural olarak ücretin ödendiğine karine teşkil eder. Ancak bordroda ihtirazi kayıt bulunması veya bordronun gerçeği yansıtmadığının ispatı halinde, işçi bordroya rağmen ücret alacağı talep edebilir.
Ücret Alacağı Davasında Zamanaşımı Süresi
Ücret alacaklarında zamanaşımı süresi 5 yıldır. Zamanaşımı, ücretin ödenmesi gereken tarihten itibaren işlemeye başlar.
Zamanaşımına uğramış ücret alacakları dava yoluyla talep edilemez.
Ücret Alacağı Davasında Yetkili ve Görevli Mahkeme
Görevli Mahkeme
Ücret alacağı davalarında görevli mahkeme İş Mahkemesidir.
Yetkili Mahkeme
Yetkili mahkeme, işçinin işini yaptığı yer veya işverenin yerleşim yeri mahkemesidir.
Ücret Alacağı Davası Ne Kadar Sürer?
Ücret alacağı davalarının süresi;
- Dosyanın kapsamına
- Delillerin durumuna
- Tanık sayısına
göre değişmekle birlikte ortalama 6 ay – 1,5 yıl arasında sonuçlanmaktadır.
Ücretin Geç Ödenmesi Faiz Hakkı Doğurur Mu?
Ücretin geç ödenmesi halinde işçi, mevduata uygulanan en yüksek faiz oranı üzerinden faiz talep edebilir. Faiz, ücretin ödenmesi gereken tarihten itibaren işletilir.
Ücret Alacağı Nedeniyle Haklı Fesih
Ücretin zamanında veya tam olarak ödenmemesi, işçi açısından haklı fesih sebebidir. Bu durumda işçi;
- Kıdem tazminatına hak kazanır
- Ücret alacaklarını talep edebilir
Ancak fesih hakkı makul süre içinde kullanılmalıdır.
Ücret Alacağı Davasında Yargı Uygulaması
Mahkemeler ve yüksek yargı, ücret alacağı davalarında özellikle şu hususlara dikkat etmektedir:
- Bordro ve banka kayıtlarının gerçekliği
- Tanık beyanlarının tutarlılığı
- Ücretin fiilen ödenip ödenmediği
- Zamanaşımı süresinin doğru hesaplanması
Bu kriterlere aykırı kararlar bozulabilmektedir.
Ücret Alacağı Davasında Hakkaniyet İndirimi Yapılır Mı?
Ücret alacağı davalarında, fazla mesai davalarının aksine hakkaniyet indirimi kural olarak uygulanmaz. Ücret, işçinin emeğinin karşılığıdır ve tam olarak ödenmelidir.
Ücret Alacağı İşçinin En Temel Hakkıdır
Ücret alacağı, işçinin geçimini doğrudan etkileyen ve vazgeçilmez bir haktır. İşverenin ücret ödeme borcunu ihlal etmesi, işçiye dava açma, faiz talep etme ve şartları varsa haklı fesih yapma imkânı tanır.
Bu nedenle ücret alacağı davalarının, doğru ispat ve usule uygun süreç ile yürütülmesi büyük önem taşır.